บทความงานวิจัย

“ดงเซ้ง” ภูมิปัญญาการรักษาป่าของชุมชนม้ง
“ดงเซ้ง” ภูมิปัญญาการรักษาป่าของชุมชนม้ง
บทความงานวิจัย

พิธีไหว้ดงเซ้ง จึงเป็นพิธีกรรมระดับชุมชนที่เป็นศูนย์รวมของคนในหมู่บ้าน แต่ละครอบครัวจะช่วยกันจัดเตรียมเครื่องเซ่นไหว้ ประกอบด้วย ธูปเทียน เหล้า น้ำอัดลม หมูดำตัวผู้ หรือไก่ตัวผู้และตัวเมีย 1 คู่ รวมถึงกระดาษเงินกระดาษทองสำหรับเผาให้เจ้าที่ตามจำนวนที่ได้บนบานไว้ในปีที่ผ่านมา

รู้หรือไม่?…“ลูกชิด” มาจากไหน
รู้หรือไม่?…“ลูกชิด” มาจากไหน
บทความงานวิจัย

ลูกชิดมาจากต้นตาวหรือต้นต๋าว ส่วนลูกจากมาจากต้นจาก เดิมพืชทั้งสองชนิดนี้ถูกจัดแบ่งอยู่ในวงศ์ที่แตกต่างกัน โดยต๋าวจัดอยู่ในวงศ์ PALMACEAE หรือ PALMAE ส่วนจากอยู่ในวงศ์ NYPACEAE แต่ปัจจุบันพืชทั้งสองชนิดถูกจัดอยู่ในวงศ์เดียวกัน คือ ARECACEAE

อาวุธลับปราบเชื้อโรคในดิน
อาวุธลับปราบเชื้อโรคในดิน
บทความงานวิจัย

พีพี-สเตร็บโต เป็นอีกผลิตภัณฑ์ที่มีคุณสมบัติพิเศษโดยเชื้อจุลินทรีย์ที่เป็นส่วนประกอบหลักสามารถผลิตสารปฏิชีวนะ (antibiotics) ชื่อ สเตรปโตมัยซิน ซึ่งมีฤทธิ์กำจัดเชื้อราพิเทียมสาเหตุโรครากเน่าโคนเน่า (damping off disease) ได้สูงถึง 80 เปอร์เซ็นต์ ใกล้เคียงกับการใช้สารเคมี ในขณะเดียวกันยังกระตุ้นให้ต้นพืชสร้างรากมากขึ้น ช่วยเพิ่มการดูดซึมและลำเลียงแร่ธาตุ จึงเจริญเติบโตเร็วและแข็งแรงกว่าเดิม

การฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดินในแปลงนาขั้นบันได
การฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดินในแปลงนาขั้นบันได
บทความงานวิจัย

จากการเก็บตัวอย่างดินในแปลงนาขั้นบันไดซึ่งเป็นแปลงที่ปลูกข้าวไร่มาก่อน ไปวิเคราะห์สมบัติดินและปริมาณธาตุอาหารในดิน พบว่าส่วนใหญ่ดินเป็นดินเหนียว มี pH 4.76 – 5.36 ซึ่งเป็นกรดจัดมาก ปริมาณอินทรียวัตถุปานกลาง ปริมาณธาตุอาหารต่ำโดยเฉพาะธาตุอาหารหลัก

ยาดมเขย่า บ้านแม่มะลอ
ยาดมเขย่า บ้านแม่มะลอ
บทความงานวิจัย

การพัฒนาต่อยอดภูมิปัญญาการใช้ประโยชน์พืชสมุนไพรและยาพื้นบ้านของชุมชนบนพื้นที่สูง โดยหาแนวทางยกระดับพืชสมุนไพรท้องถิ่นต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชน “ยาดมเขย่า”

เพิ่มคุณภาพชาดอกไม้อบแห้งด้วยเครื่องอบแห้งลมร้อนและ IOT  (EP.2)
เพิ่มคุณภาพชาดอกไม้อบแห้งด้วยเครื่องอบแห้งลมร้อนและ IOT (EP.2)
บทความงานวิจัย

การพัฒนากระบวนการอบแห้งในปัจจุบันนิยมทำในบริเวณที่ใกล้กับสถานที่เพาะปลูก เพื่อสามารถนำไปอบแห้งทันที ดังเช่นในพื้นที่ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงสะโงะ ที่เน้นส่งเสริมพืชสมุนไพร ได้แก่ เก็กฮวย คาโมมายล์ และพืชสมุนไพรต่างๆ โดยส่งเสริมให้เกษตรกรเพาะปลูกเพื่อการแปรรูปเป็นหลัก

พืชเศรษฐกิจใหม่ของพื้นที่สูง (EP.1)
พืชเศรษฐกิจใหม่ของพื้นที่สูง (EP.1)
บทความงานวิจัย

ดอกเก๊กฮวย และดอกคาโมมายล์มาแปรรูปเป็นชาดอกไม้อบแห้ง โดยการใช้เทคโนโลยีการอบแห้งซึ่งมีความสำคัญต่อกระบวนการแปรรูปเป็นอย่างมากในการลดปริมาณน้ำออกจากผลิตผล

พืชกันไฟ
พืชกันไฟ
บทความงานวิจัย

การทำแนวกันไฟ (Firebreak) ในพื้นที่ป่าต้นน้ำของชุมชนบนพื้นที่สูง เพื่อป้องกันและลดความเสียหายเมื่อเกิดเหตุการณ์ไฟป่า โดยวิธีการกำจัดเชื้อเพลิงที่ทำให้เกิดไฟป่า เช่น ใบไม้ กิ่งไม้ โดยกำจัดเชื้อเพลิงออกไปทั้งหมดจนถึงพื้นดิน ทำเป็นแนวกว้างไม่น้อยกว่า 8 เมตร ตามลักษณะภูมิประเทศ

ทำความรู้จักกับถั่วลอด : ประโยชน์และคุณค่าทางโภชนาการ
ทำความรู้จักกับถั่วลอด : ประโยชน์และคุณค่าทางโภชนาการ
บทความงานวิจัย

ถั่วลอดยังสามารถนำมาเป็นอาหารและจำหน่ายได้ในชุมชน ทั้งในรูปฝักอ่อน ฝักแก่ และเมล็ด เช่น ฝักสดต้มกินกับน้ำพริก ตำถั่ว เมล็ดใช้ประกอบอาหารเช่นเดียวกับถั่วดำ เมื่อวิเคราะห์หาคุณค่าทางโภชนาการของถั่วลอดฝักสดที่ปลูกร่วมในพื้นที่ปลูกข้าวไร่และข้าวโพด

หอมญี่ปุ่น ใส่ปุ๋ยอะไรดี
หอมญี่ปุ่น ใส่ปุ๋ยอะไรดี
บทความงานวิจัย

หอมญี่ปุ่น หรือ ต้นหอมยักษ์ เป็นพืชที่เราเคยเห็นในเมนูอาหารต่างๆ ได้แก่ สุกี้ยากี้ เนื้อย่าง หอมญี่ปุ่นผัดไข่ หอมญี่ปุ่นชุบแป้งทอด หรือในน้ำซุป เป็นต้น โดยเรานิยมบริโภคเฉพาะตรงส่วนลำต้นที่เป็นสีขาวซึ่งมีกลิ่นหอม และรสหวาน

ปลูกองุ่นปลอดภัย ต้องทำอย่างไร...
ปลูกองุ่นปลอดภัย ต้องทำอย่างไร...
บทความงานวิจัย

การปลูกองุ่นในประเทศไทยสามารถให้ผลผลิตที่มีคุณภาพได้ แต่ไทยเป็นประเทศที่อยู่ในเขตร้อนชื้น จึงมักพบโรคและแมลงศัตรูที่สำคัญที่สร้างความเสียหายให้กับองุ่น เช่น โรคราน้ำค้าง โรคราแป้ง โรคแอนแทรคโนส เพลี้ยไฟ เพลี้ยแป้ง และหนอนกระทู้ เป็นต้น

ชอบกินอะไร...ก็ทดลองปลูกสิ่งนั้น
ชอบกินอะไร...ก็ทดลองปลูกสิ่งนั้น
บทความงานวิจัย

“ชอบกินอะไรก็ปลูกสิ่งนั้น” แนวคิดและคำพูดของพ่อ หรือ นายโอด โขงทอง ปัจจุบันอายุ 68 ปี เกษตรกรบ้านต้นผึ้ง ในโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงโป่งคำ ตำบลพงษ์ อำเภอสันติสุข จังหวัดน่าน ที่ได้สอนและบอกลูกสาว หรือ นางดาวิภา อิทธิรัตน์ ปัจจุบันอายุ 39 ปี ซึ่งผันชีวิตตนเองจาก การทำงานในกรุงเทพฯ กลับมาอยู่บ้านช่วยเหลือกิจกรรมในหมู่บ้าน ปัจจุบันได้ทำงานเป็นผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านและทำเกษตรผสมผสานตามรอยพ่อ

น้ำมันดีต่อสุขภาพ คือ “น้ำมันกระเทียมอินทรีย์”
น้ำมันดีต่อสุขภาพ คือ “น้ำมันกระเทียมอินทรีย์”
บทความงานวิจัย

กระเทียม เป็นพืชสมุนไพรและพืชเครื่องเทศที่เป็นส่วนประกอบสำคัญในอาหารไทยที่อุดมไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการ ที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น อัลลิซิน (Allicin) และกรดไขมันต่างๆ กระเทียมไทยจะมีกลิ่นฉุนและรสชาติค่อนข้างเผ็ดร้อน ทำให้หลายคนไม่ชอบรับประทาน แต่กลิ่นที่ฉุนนี้กลับเป็นเอกลักษณ์ของกระเทียมซึ่งมีสรรพคุณทางโภชนเภสัช ช่วยป้องกันและลดความรุนแรงของกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non-communicable diseases, NCDs) ได้แก่ กลุ่มโรคหัวใจและหลอดเลือด (โรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจขาดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง) และโรคเบาหวาน เป็นต้น สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูงได้ส่งเสริมให้เกษตรกรบนพื้นที่สูงปลูกกระเทียมเป็นพืชทางเลือกหลังฤดูทำนาสำหรับบริโภคในครัวเรือน โดยใช้ปัจจัยการผลิตอินทรีย์ ผลผลิตกระเทียมที่ได้สามารถเก็บรักษาไว้ได้ตลอดทั้งปี และสามารถนำมาต่อยอดเพิ่มมูลค่าเป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจากวัตถุดิบกระเทียมอินทรีย์ที่มีคุณภาพ และเป็นผลิตภัณฑ์อาหารเสริมสำหรับผู้ที่ต้องการบริโภคสรรพคุณของกระเทียมแต่ไม่ชื่นชอบกลิ่นหรือความฉุน จากผลการวิจัย พบว่าน้ำมันกระเทียมอินทรีย์ที่ได้จากกระเทียมอินทรีย์ มีปริมาณสารอัลลิซิน (Allicin) ที่มีส่วนสำคัญในการช่วยลดโคเลสเตอรอล (Cholesterol) สูงกว่าน้ำมันกระเทียมที่ปลูกทั่วไป (เคมี) และยังพบว่ามีปริมาณกรดไขมันที่เป็นประโยชน์ เช่น โอเมก้า-3 (Linolenic acid (C18:3 n-3)) โอเมก้า-6 (Linoleic acid (C18:2 n-6 cis)) และโอเมก้า-9 (Oleic acid (C18:1 n-9 cis)) ที่สูงกว่าน้ำมันกระเทียมที่ปลูกทั่วไปอีกด้วย ซึ่งโอเมก้า-3 ประกอบไปด้วยกรดไขมันที่มีบทบาทสำคัญต่อสมอง คือ ดีเอชเอ (Docosahexaenoic acid (DHA)) ส่วนกรดไขมันโอเลอิก (Oleic acid) และกรดไขมันปาล์มาติก (Palmitic) และกรดไขมันสเตียริก (Stearic acids) ช่วยในการคลายตัวและขยายตัวของหลอดเลือด ลดความดันโลหิต และมีสารต้านอนุมูลอิสระ ผลิตภัณฑ์น้ำมันกระเทียมอินทรีย์ช่วยให้การรับประทานกระเทียมไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป ผลิตภัณฑ์น้ำมันกระเทียมอินทรีย์ บรรจุแคปซูลนิ่ม (Soft gel) ใน 1 แคปซูลมีน้ำมันกระเทียม (Garlic oil) 220 มิลลิกรัม เทียบเท่ากระเทียมสด 2,186.4 มิลลิกรัม

"ไม้ป่า" สู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ไม้ประดับแห้ง
บทความงานวิจัย

ผลิตภัณฑ์ไม้ประดับแห้ง ภายใต้ตราสินค้า “บุหงาโครงการหลวง” ได้รับความนิยมจากผู้บริโภคไม้ประดับแห้งในวงกว้าง โดยได้ประยุกต์ใช้ผลิตผล ทางการเกษตร ไม้ดอกหรือไม้ล้มลุกที่ปลูกในพื้นที่โครงการหลวง นำมาเป็นวัตถุดิบเพื่อแปรรูปเป็นไม้ประดับแห้ง เช่น ดอกจิบโซฟิลล่า ดอกไฮเดรนเยีย เฟิร์นชนิดต่างๆ รวงข้าวสาลี เป็นต้น แต่ยังมีพันธุ์ไม้ป่าบนพื้นที่สูงทางภาคเหนืออีกหลายชนิด ที่นอกจากการนำเนื้อไม้มาใช้ประโยชน์แล้ว ยังสามารถนำส่วนต่างๆ ของต้นไม้มาเป็นวัตถุดิบในการผลิตผลิตภัณฑ์ไม้ประดับแห้งได้ อาทิเช่น ใบ กิ่ง ดอก และผล ซึ่งเป็นการเพิ่มความหลากหลายของวัตถุดิบที่ใช้โดยไม่จำเป็นต้องตัดฟันไม้ อีกด้วย

พื้นที่สูงไทยในวันภูเขาโลก
พื้นที่สูงไทยในวันภูเขาโลก
บทความงานวิจัย

ปัจจุบันเครือข่ายความร่วมมือเพื่อการพัฒนาพื้นที่ภูเขานี้ มีสมาชิกทั่วโลกรวมทั้งสิ้น 384 องค์กร ประกอบด้วยหน่วยงานระดับประเทศจำนวน 60 แห่ง องค์กรระหว่างประเทศจำนวน 16 แห่ง หน่วยงานระดับท้องถิ่นจำนวน 8 แห่ง รวมทั้งองค์กรภาคประชาสังคม ภาคธุรกิจ และองค์กรพัฒนาเอกชนจำนวน 300 แห่ง โดยที่สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) ได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกของเครือข่ายในวันที่ 30 เมษายน 2558

ทำอย่างไรให้องุ่นพันธุ์ ‘ไชน์ มัสแคท’ ไม่มีเมล็ด
ทำอย่างไรให้องุ่นพันธุ์ ‘ไชน์ มัสแคท’ ไม่มีเมล็ด
บทความงานวิจัย

องุ่นพันธุ์ ‘ไชน์ มัสแคท’ (Shine Muscat) ถูกปรับปรุงพันธุ์ขึ้นในปีพ.ศ. 2531 ที่สถานีวิจัยองุ่นและพลับอะกิซึ จังหวัดฮิโรชิม่า ประเทศญี่ปุ่น และขึ้นทะเบียนพันธุ์ในปีพ.ศ. 2549 ลักษณะผลกลมขนาดใหญ่ มีเมล็ด ผิวผลสีเขียวอมเหลือง ไม่แตกง่าย เนื้อแน่น กรอบ ไม่ฝาด มีกลิ่นมัสแคท ทนต่อโรคผลเน่าและราน้ำค้างได้ในระดับปานกลาง


ทั้งหมด 108 รายการ