สวพส. ระดมความคิดเห็นจัดทำแผนพัฒนาพื้นที่สูงอย่างยั่งยืน ระยะ 5 ปี

เมื่อวันอังคารที่ 17 พฤศจิกายน 2569 สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) หรือ สวพส. จัดประชุมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นต่อ (ร่าง) แผนปฏิบัติการด้านการพัฒนาพื้นที่สูงอย่างยั่งยืน ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2571–2575) และเสนอชี้เป้าพื้นที่ที่เกิดปัญหาวิกฤต เพื่อให้หน่วยงานร่วมบูรณาการเตรียมเสนอของบประมาณ ปี พ.ศ. 2571 เพื่อร่วมกันพัฒนาพื้นที่สูงในเชิง Area based
ในการประชุมครั้งนี้ นายวิรัตน์ ปราบทุกข์ ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง ได้เสนอสถานการณ์การพัฒนาพื้นที่สูงในระยะที่ผ่านมา และประเด็นท้าทายในการรองรับการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลกระทบต่อพื้นที่สูงในอนาคต โดยมีหน่วยงานภาคีเครือข่ายสำคัญเข้าร่วมระดมความคิดเห็น จำนวน 42 หน่วยงาน ผู้เข้าร่วม 109 คน สรุปประเด็นสำคัญและข้อเสนอแนะจากที่ประชุมต่อการจัดทำแผนฯ ดังนี้


ด้านเศรษฐกิจ ตลาด และสหกรณ์คนรุ่นใหม่
- ส่งเสริมให้สหกรณ์ยกระดับบทบาทเป็นผู้ให้บริการทางธุรกิจ (Service Provider) และสร้างแรงจูงใจดึงดูดคนรุ่นใหม่ให้เข้ามาบริหารจัดการและสร้างอาชีพในชุมชน
- พัฒนาเครือข่ายโลจิสติกส์และศูนย์กระจายสินค้า เพื่อเชื่อมโยงผลผลิตคุณภาพและสินค้าเกษตรเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม Eco Brand จากพื้นที่สูงสู่ผู้บริโภคทั่วประเทศ


ด้านสิ่งแวดล้อม ป่าไม้ และพื้นที่วิกฤต
- มุ่งเป้าฟื้นฟูและอนุรักษ์พื้นที่เปราะบางและพื้นที่ต้นน้ำสำคัญ โดยปรับเปลี่ยนระบบการผลิตจากพืชเชิงเดี่ยวสู่วนเกษตรและไม้ผล
- เตรียมแผนวิจัยและพัฒนาระบบเกษตรในเขตพื้นที่วิกฤต เช่น พื้นที่ภัยแล้ง น้ำท่วมซ้ำซาก หรือดินเสื่อมโทรม เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาชีพให้เกษตรกร
- เพิ่มตัวชี้วัดที่สะท้อนการปรับเปลี่ยนระบบเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ป่า


ด้านการพัฒนาทุนมนุษย์และรับมือภัยคุกคามใหม่
- เน้นการปลูกฝังจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมตั้งแต่ระดับเยาวชนและสถานศึกษาบนพื้นที่สูง
- ยกระดับความเข้มแข็งของชุมชนเพื่อรับมือกับความท้าทายรูปแบบใหม่ ทั้งปัญหาสารเสพติด ภัยพิบัติทางธรรมชาติ และต้นทุนการผลิตที่เพิ่มสูงขึ้น


ด้านการบูรณาการแผน งบประมาณ และตัวชี้วัด
- บูรณาการแผนงานระหว่างหน่วยงานในพื้นที่เพื่อลดความซ้ำซ้อนและสร้างผลสัมฤทธิ์ที่ชัดเจน
- จัดทำงบประมาณเชิงรุกที่ครอบคลุมทุกแหล่งเงิน สะท้อนความต้องการที่แท้จริงของประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง และกำหนดตัวชี้วัดที่ท้าทายและครอบคลุมทั้งมิติเศรษฐกิจ สังคม สุขภาวะ และสิ่งแวดล้อม


ทั้งนี้ สวพส. จะนำข้อคิดเห็นและแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practices) จากทุกภาคส่วนไปปรับปรุง (ร่าง) แผนปฏิบัติการฯ ให้มีความสมบูรณ์ พร้อมขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติจริงในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรมต่อไป
